Producenci
Azotan Kobaltu (II) Sześciowodny [CAS: 10026-22-9]
Cena regularna:
Cena regularna:
towar niedostępny
dodaj do przechowalni
Opis
Azotan(V) kobaltu(II) sześciowodny czysty
Inne nazwy: Azotan kobaltu(II) sześciowodny, Sześciowodny azotan kobaltu(II), Azotan kobaltawy sześciowodny, Heksahydrat azotanu kobaltu(II)
Wzór chemiczny: Co(NO3)2·6H2O
Masa molowa: 291,03 g/mol
Numer CAS: 10026-22-9
Numer WE: 233-402-1
Wygląd: Czerwone do czerwonoróżowych kryształy, często występujące w postaci skupisk krystalicznych
Zapach: Bezwonny
SMILES: [Co+2].[O-][N+](=O)[O-].[O-][N+](=O)[O-].O.O.O.O.O.O
Azotan(V) kobaltu(II) sześciowodny jest nieorganicznym związkiem chemicznym zbudowanym z kationów kobaltu(II), anionów azotanowych(V) oraz sześciu cząsteczek wody krystalizacyjnej przypadających na jednostkę wzoru chemicznego. Jest dobrze rozpuszczalną w wodzie solą kobaltu, powszechnie wykorzystywaną jako prekursor w syntezie nieorganicznej, przygotowywaniu katalizatorów oraz badaniach nad zaawansowanymi materiałami. Związek ten odgrywa szczególnie istotną rolę w kontrolowanym otrzymywaniu tlenków kobaltu, katalizatorów kobaltowych osadzonych na nośnikach oraz innych materiałów zawierających kobalt.
W postaci krystalicznej azotan(V) kobaltu(II) sześciowodny wykazuje charakterystyczne czerwonawe zabarwienie, związane ze strukturą elektronową i środowiskiem koordynacyjnym dwuwartościowych jonów kobaltu. Obecność cząsteczek wody w strukturze krystalicznej silnie wpływa na jego właściwości fizykochemiczne, w tym zachowanie podczas ogrzewania, równowagi hydratacyjne i rozpuszczalność. Zdolność do uwalniania jonów kobaltu do roztworu sprawia, że jest użytecznym materiałem wyjściowym w procesach strącania, impregnacji oraz syntezach prowadzonych w roztworach.
Azotan(V) kobaltu(II) sześciowodny jest przedmiotem licznych badań z zakresu analizy termicznej i chemii materiałowej. Badania wykorzystujące analizę termograwimetryczną, różnicową analizę termiczną, spektroskopię w podczerwieni, spektroskopię Ramana oraz dyfrakcję rentgenowską wykazały, że jego przemiany termiczne obejmują odwodnienie, rozkład grup azotanowych oraz powstawanie stałych faz zawierających kobalt. W zależności od atmosfery reakcyjnej i parametrów procesu, z odpowiednich układów prekursorowych można otrzymywać tlenki kobaltu lub kobalt metaliczny.
Ze względu na te właściwości azotan(V) kobaltu(II) sześciowodny jest często stosowany w badaniach nad katalizą heterogeniczną, nanomateriałami tlenkowymi, funkcjonalnymi cienkimi warstwami oraz materiałami nieorganicznymi o modyfikowanej powierzchni. Stanowi łatwo rozpuszczalne źródło kobaltu, umożliwiające przygotowywanie materiałów o kontrolowanej zawartości metalu i jego rozmieszczeniu.
Właściwości chemiczne i fizyczne
Azotan(V) kobaltu(II) sześciowodny jest w warunkach otoczenia czerwonym lub czerwonoróżowym ciałem stałym o strukturze krystalicznej. Wykazuje właściwości higroskopijne i może pochłaniać wilgoć z otaczającej atmosfery. Gęstość uwodnionego materiału krystalicznego wynosi według danych literaturowych około 1,87–1,88 g/cm3, w zależności od warunków pomiaru i charakterystyki próbki.
Publikowane dane podają temperaturę topnienia wynoszącą około 55–56 °C. Zachowanie termiczne związku jest jednak bardziej złożone niż proste przejście ze stanu stałego do ciekłego ze względu na obecność wody krystalizacyjnej. Ogrzewanie może prowadzić do powstawania uwodnionej fazy ciekłej, a następnie do odwodnienia i rozkładu chemicznego.
Badania eksperymentalne rozkładu termicznego azotanu(V) kobaltu(II) sześciowodnego wykazały kolejne przemiany obejmujące utratę wody oraz zmiany w sposobie koordynacji grup azotanowych. W warunkach utleniających dalsze ogrzewanie prowadzi do powstawania faz tlenkowych kobaltu, w tym tlenku kobaltu(II,III) (Co3O4). Temperatury poszczególnych przemian i charakter powstających produktów pośrednich zależą w znacznym stopniu od szybkości ogrzewania, atmosfery reakcyjnej oraz warunków eksperymentalnych.
Azotan(V) kobaltu(II) sześciowodny bardzo dobrze rozpuszcza się w wodzie. Dane referencyjne podają rozpuszczalność wynoszącą około 2170 g/L w określonych warunkach pomiarowych. Jego roztwory wodne wykazują charakterystyczne różowe lub czerwonawe zabarwienie, związane z obecnością uwodnionych form jonów kobaltu(II). Dla roztworu o stężeniu 100 g/L podawana jest wartość pH wynosząca około 4,0 w temperaturze 20 °C.
Jon kobaltu(II) posiada częściowo zapełnioną podpowłokę elektronową 3d, która odpowiada za charakterystyczne właściwości optyczne i magnetyczne związków koordynacyjnych kobaltu. Otoczenie elektronowe jonu kobaltu może zmieniać się w zależności od rodzaju ligandów, składu roztworu oraz geometrii koordynacyjnej.
Azotan(V) kobaltu(II) sześciowodny wykazuje również właściwości utleniające ze względu na obecność anionów azotanowych. Z tego powodu jest chemicznie niekompatybilny z niektórymi środkami redukującymi, substancjami palnymi oraz innymi materiałami reaktywnymi. Podczas rozkładu termicznego mogą wydzielać się niebezpieczne tlenki azotu, dlatego ogrzewanie i przetwarzanie związku wymagają odpowiednich zabezpieczeń laboratoryjnych.
Zastosowania
Azotan(V) kobaltu(II) sześciowodny jest szeroko wykorzystywany jako prekursor w przygotowywaniu katalizatorów heterogenicznych. Jego wysoka rozpuszczalność w wodzie ułatwia impregnację porowatych materiałów nośnikowych, takich jak tlenek glinu, ditlenek krzemu, ditlenek tytanu oraz inne podłoża nieorganiczne. Następujące po impregnacji procesy suszenia, kalcynacji i redukcji umożliwiają otrzymywanie katalizatorów zawierających tlenki kobaltu lub kobalt metaliczny osadzony na nośnikach. Materiały te są badane między innymi w reakcjach uwodornienia, konwersji tlenków węgla oraz innych procesach katalitycznych.
W inżynierii materiałowej azotan(V) kobaltu(II) sześciowodny służy jako substancja wyjściowa do otrzymywania tlenków kobaltu, w szczególności Co3O4. Rozkład termiczny oraz metody syntezy prowadzone w roztworach umożliwiają otrzymywanie proszków, nanocząstek i funkcjonalnych struktur tlenkowych zawierających kobalt. Materiały te są badane pod kątem właściwości katalitycznych, elektronicznych, elektrochemicznych i optycznych.
Związek jest również wykorzystywany do przygotowywania cienkich warstw i powłok powierzchniowych metodą zol-żel oraz pokrewnymi technikami osadzania. Roztwory prekursora azotanowego mogą być nanoszone na odpowiednie podłoża, a następnie przekształcane termicznie w warstwy tlenków kobaltu. Badania nad takimi powłokami obejmują analizę krystaliczności, morfologii powierzchni, absorpcji optycznej i właściwości fotokatalitycznych.
W badaniach nad materiałami elektrochemicznymi azotan(V) kobaltu(II) sześciowodny jest stosowany jako rozpuszczalne źródło kobaltu podczas syntezy elektrod kobaltowych oraz układów opartych na mieszanych tlenkach metali. Materiały zawierające kobalt, otrzymywane z prekursorów azotanowych, są badane pod kątem zastosowań w magazynowaniu energii, elektrokatalizie i elektrochemicznych procesach konwersji. Ich właściwości elektrochemiczne zależą od składu fazowego, morfologii, powierzchni właściwej oraz warunków otrzymywania.
Azotan(V) kobaltu(II) sześciowodny jest ponadto wykorzystywany w chemii koordynacyjnej jako reagent do otrzymywania kompleksów kobaltu z ligandami organicznymi i nieorganicznymi. Rozpuszczanie związku dostarcza jonów kobaltu(II), które mogą uczestniczyć w reakcjach podstawienia ligandów, koordynacji i krystalizacji. Otrzymywane kompleksy są analizowane metodami spektroskopowymi, magnetycznymi i krystalograficznymi w celu badania oddziaływań metal–ligand oraz geometrii koordynacyjnych.
W badaniach laboratoryjnych związek jest używany do analizy rozkładu soli metali, procesów krystalizacji, przemian zachodzących w fazie stałej oraz mechanizmów reakcji nieorganicznych. Dobrze poznana struktura uwodniona i charakterystyczne przemiany termiczne sprawiają, że stanowi użyteczny materiał modelowy do badania zależności pomiędzy właściwościami prekursorów, warunkami przetwarzania a charakterystyką końcowych materiałów zawierających kobalt.
Bezpieczeństwo i przechowywanie
Azotan(V) kobaltu(II) sześciowodny jest niebezpieczną substancją o właściwościach utleniających i wymaga stosowania odpowiednich środków ostrożności. Może powodować uczulenie w kontakcie ze skórą, poważne uszkodzenie oczu oraz reakcje uczuleniowe układu oddechowego. Związki azotanowe kobaltu wiążą się również z istotnymi zagrożeniami zdrowotnymi przy długotrwałym narażeniu, w tym z klasyfikacją dotyczącą działania rakotwórczego i szkodliwego wpływu na rozrodczość zgodnie z obowiązującymi przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa chemicznego.
Należy unikać kontaktu związku z materiałami palnymi, środkami redukującymi oraz niekompatybilnymi substancjami chemicznymi. Produkt powinien być przechowywany w szczelnie zamkniętych, odpowiednio oznakowanych pojemnikach, z ograniczeniem narażenia na wilgoć i podwyższoną temperaturę. Prace laboratoryjne należy prowadzić z zastosowaniem właściwych środków ochrony indywidualnej oraz skutecznej wentylacji. Szczegółowe wymagania dotyczące postępowania, magazynowania i utylizacji należy określać na podstawie aktualnej karty charakterystyki konkretnego produktu.
Scientific references
1. American Chemical Society (2025). Cobalt Nitrate Hexahydrate: Cobalt(II) Nitrate Hexahydrate; Cobaltous Nitrate Hexahydrate. ACS Reagent Chemicals: Specifications and Procedures for Reagents and Standard-Grade Reference Materials. Specyfikacje odczynników, właściwości chemiczne i metody analityczne.
https://doi.org/10.1021/acsreagents.4099.20251001
2. Thermal Decomposition of Cobalt Nitrato Compounds: Preparation of Anhydrous Cobalt(II) Nitrate and Its Characterisation by Infrared and Raman Spectra. (2005). Thermochimica Acta, 432(1), 36–40. Badania eksperymentalne rozkładu termicznego, odwodnienia oraz powstawania tlenków kobaltu.
https://doi.org/10.1016/j.tca.2005.04.010
3. Spectrothermal Studies on the Decomposition Course of Cobalt Oxysalts. Part II. Cobalt Nitrate Hexahydrate. (1994). Materials Chemistry and Physics, 36(3–4), 317–323. Analiza termiczna oraz charakterystyka produktów rozkładu z wykorzystaniem dyfrakcji rentgenowskiej, spektroskopii w podczerwieni i skaningowej mikroskopii elektronowej.
https://doi.org/10.1016/0254-0584(94)90048-5
4. The Genesis of Supported Cobalt Catalysts. (2016). Applied Petrochemical Research. Badania przygotowywania katalizatorów kobaltowych z wykorzystaniem sześciowodnego azotanu kobaltu(II) oraz nośników nieorganicznych, z uwzględnieniem wpływu obróbki termicznej i atmosfery reakcyjnej.
https://doi.org/10.1007/s13203-016-0175-9
5. Activity Enhancement of Cobalt Catalysts by Tuning Metal–Support Interactions. (2018). Badania naukowe katalizatorów kobaltowych otrzymywanych z sześciowodnego azotanu kobaltu(II) na nośnikach z tlenku tytanu, tlenku niobu i tlenku glinu.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6203836/
6. Unveiling the Influence of Activation Protocols on Cobalt Catalysts for Sustainable Fuel Synthesis. (2024). Catalysts, 14(12), 920. Badania katalizatorów otrzymywanych z prekursorów azotanowych kobaltu oraz wpływu procesów kalcynacji i redukcji na ich właściwości.
https://doi.org/10.3390/catal14120920
7. National Center for Biotechnology Information (NCBI). PubChem Compound Summary for CID 24821, Cobalt(II) Nitrate Hexahydrate. Identyfikacja chemiczna, struktura, dane fizykochemiczne oraz informacje dotyczące bezpieczeństwa substancji.
https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/24821
Bezpieczeństwo

Hasło ostrzegawcze: Danger
Zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia:
-
H272 : Może intensyfikować pożar; utleniacz.
-
H302+H332 : Działa szkodliwie w przypadku połknięcia lub wdychania.
-
H317 : Może powodować reakcję alergiczną skóry.
-
H318 : Powoduje poważne uszkodzenie oczu.
-
H334 : Może powodować objawy alergii lub astmy lub trudności w oddychaniu w następstwie wdychania.
-
H341 : Podejrzewa się, że powoduje wady genetyczne.
-
H350i : May cause cancer by inhalation
-
H360 : Może działać szkodliwie na płodność lub na dziecko w łonie matki.
-
H400 : Działa bardzo toksycznie na organizmy wodne.
-
H410 : Działa bardzo toksycznie na organizmy wodne, powodując długotrwałe skutki.
Zwroty wskazujące środki ostrożności:
-
P201 : Przed użyciem zapoznać się ze specjalnymi środkami ostrożności.
-
P210 : Przechowywać z dala od źródeł ciepła, gorących powierzchni, źródeł iskrzenia, otwartego ognia i innych źródeł zapłonu. Nie palić.
-
P220 : Trzymać/przechowywać z dala od odzieży i innych materiałów zapalnych.
-
P260 : Nie wdychać pyłu/dymu/gazu/mgły/par/rozpylonej cieczy.
-
P273 : Unikać uwolnienia do środowiska.
-
P280 : Stosować rękawice ochronne/odzież ochronną/ochronę oczu/ochronę twarzy.
-
P284 : Stosować środki ochrony układu oddechowego.
-
P305+P351+P338 : IF IN EYES: Rinse cautiously with water for several minutes. Remove contact lenses if easy to do. Continue rinsing
-
P337+P313 : If eye irritation persists: Get medical advice/attention
-
P308+P313 : W przypadku narażenia lub styczności: Zasięgnąć porady/zgłosić się pod opiekę lekarza.
-
P391 : Zebrać wyciek.
-
P501 : Zawartość/pojemnik usuwać do uprawnionego odbiorcy odpadów niebezpiecznych lub zwrócić do dostawcy.
Pierwsza pomoc
Kontakt z oczami : Dokładnie płukać wodą przez co najmniej 15 minut. Niezwłocznie zasięgnąć pomocy medycznej.
Kontakt ze skórą : Umyć wodą z mydłem. Zdjąć zanieczyszczoną odzież. W przypadku podrażnienia skóry lub wysypki zasięgnąć porady medycznej.
Wdychanie : Zapewnić dostęp do świeżego powietrza. W razie wystąpienia trudności w oddychaniu lub objawów alergii niezwłocznie zasięgnąć pomocy medycznej.
Połknięcie : Wypłukać usta. Nie wywoływać wymiotów. W razie wystąpienia objawów zasięgnąć pomocy medycznej.
Postępowanie i przechowywanie
Warunki przechowywania : Przechowywać pod zamknięciem, w szczelnie zamkniętym pojemniku, w chłodnym, suchym i dobrze wentylowanym miejscu. Trzymać z dala od źródeł ciepła i substancji niezgodnych.
Środki ostrożności przy stosowaniu : Obchodzić się ostrożnie, stosując odpowiednie środki ochrony indywidualnej. Unikać tworzenia się pyłu i zapobiegać uwolnieniom do środowiska.
Aspekty środowiskowe
Azotan kobaltu(II) sześciowodny jest bardzo toksyczny dla organizmów wodnych i może powodować długotrwałe szkody w środowisku. Należy zapobiegać niekontrolowanym uwolnieniom. Odpady należy traktować jako niebezpieczne i unieszkodliwiać zgodnie z lokalnymi przepisami ochrony środowiska.
